Szczegóły publikacji
Opis bibliograficzny
Obszary zaburzone działalnością górniczą i formy antropogeniczne – rozmieszczenie w województwie śląskim — The disturbed areas by mining activities and anthropogenic forms – distribution in the Silesian Voivodeship / Beata Klojzy-Karczmarczyk, Julia Godyń, Mikołaj Pawlak, Kinga Wawrzonek // W: Zagadnienia surowców energetycznych i energii w gospodarce krajowej : gospodarka-surowce-energia-środowisko-społeczeństwo / red. tomu Katarzyna Stala-Szlugaj, Zbigniew Grudziński. — Kraków : Wydawnictwo IGSMiE PAN, 2026. — ( Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN ; ISSN 2080-0819 ; 1(114) ). — ISBN: 978-83-67606-78-3; e-ISBN: 978-83-67606-79-0. — S. 195–207. — Bibliogr. s. 205–206, Streszcz., Abstr.
Autorzy (4)
- Klojzy-Karczmarczyk Beata
- AGHGodyń Julia
- AGHPawlak Mikołaj
- AGHWawrzonek Kinga
Słowa kluczowe
Dane bibliometryczne
| ID BaDAP | 166807 |
|---|---|
| Data dodania do BaDAP | 2026-04-01 |
| Tekst źródłowy | URL |
| DOI | 10.33223/ZN/2026/17 |
| Rok publikacji | 2026 |
| Typ publikacji | fragment książki |
| Otwarty dostęp |  |
| Creative Commons | |
| Wydawca | Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią Polskiej Akademii Nauk |
| Czasopismo/seria | Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN |
Streszczenie
Województwo śląskie to silnie uprzemysłowiony i zurbanizowany region Polski, związany ściśle z górnictwem węgla kamiennego i charakteryzujący się występowaniem różnych form działalności górniczej. Opracowano podział tematyczny oraz wizualizację graficzną województwa śląskiego dla dwóch grup obszarów i obiektów, wykorzystując dane przestrzenne z ogólnodostępnych baz danych. Zestawiono obszary o wysokim stopniu naturalności z terenami o zaznaczonej silnej antropopresji przemysłowej. W grupie obszarów zaburzonych działalnością przemysłową uwzględniono tereny górnicze, obszary poprzemysłowe, składowiska odpadów, hałdy górnicze, infrastrukturę komunikacyjną oraz obszary zurbanizowane. Takie obszary czy obiekty określono jako potencjalnie zdegradowane. W obszarach zurbanizowanych uwzględniono miasta należące do Metropolii Górnośląskiej oraz dodatkowo miasta, które przekraczają 100 tys. mieszkańców. obszary zaliczone do zaburzonych zajmują ok. 3% powierzchni województwa. W grupie obszarów o charakterze naturalnym i względnie nieprzekształconych uwzględniono natomiast parki krajobrazowe, obszary Natura 2000, korytarze ekologiczne, a także lasy i tereny pól uprawnych. obszary te zajmują ok. 20% województwa. Analiza danych geograficznych i przestrzennych z podziałem na dwie grupy obszarów została przeprowadzona z zastosowaniem narzędzi GIS. Wyniki analizy potwierdziły silną koncentrację terenów zdegradowanych w centralnej i południowo-zachodniej części województwa (Górnośląski okręg Przemysłowy, Rybnicki okręg Węglowy). Jednocześnie obserwuje się zachowanie przestrzeni o istotnej wartości przyrodniczej w rejonach górskich (Beskidy) oraz północnej części województwa śląskiego (Jura Krakowsko-Częstochowska). Takie zestawienie może stanowić narzędzie umożliwiające wstępną ocenę skali przekształceń środowiska i być przydatne do dalszych analiz na poziomie regionalnym, związanych z planowaniem przestrzennym, monitoringiem jakości środowiska oraz projektowaniem działań rekultywacyjnych. Zachowane tereny naturalne są natomiast kluczowe dla prowadzenia analiz porównawczych oraz w procesie potencjalnego wyznaczania lokalnego tła geochemicznego obszaru.
Abstract
The Silesian Voivodeship is a highly industrialized and urbanized region of Poland, closely associated with hard coal mining and characterized by the presence of various forms of mining activity. A thematic division and graphical visualization of the Silesian Voivodeship were developed for two groups of areas and objects, using spatial data from publicly available databases. The areas with a high degree of naturalness were compared with areas with significant industrial anthropopression. The areas disturbed by industrial activity included mining areas, post-industrial areas, waste disposal sites, mining heaps, communication infrastructure, and urbanized areas. Such areas or objects were identified as potentially degraded. Urbanized areas included cities belonging to the Upper Silesian Metropolitan Area, as well as cities with a population exceeding 100,000. Areas classified as disturbed cover approximately 3% of the voivodeship’s area. The areas of natural and relatively undeveloped character included landscape parks, Natura 2000 sites, ecological corridors, forests, and areas of cultivated. These areas cover approximately 20% of the voivodeship. The geographic and spatial data were analyzed using GIS tools, dividing them into two groups of areas. The results confirmed a strong concentration of degraded areas in the central and southwestern parts of the voivodeship (Upper Silesian Industrial Region, Rybnik Coal Region). At the same time, significant natural value is being preserved in mountainous regions (the Beskid Mountains) and the northern part of the Silesian Voivodeship (Kraków-Częstochowa Upland). This comparison can provide a preliminary assessment of the scale of environmental transformation and may be useful for further analyses at the regional level, related to spatial planning, environmental quality monitoring, and the design of reclamation projects. Preserved natural areas are crucial for conducting comparative analyses and for the potential determination of the local geochemical background of the area.
