Szczegóły publikacji
Opis bibliograficzny
Wpływ skrępowanych warunków eksploatacji na zagrożenie tąpaniami w polskich kopalniach węgla kamiennego — The impact of constrained operating conditions on rock burst hazard in Polish hard coal mines / Zbigniew BURTAN, Dariusz CHLEBOWSKI, Zenon Pilecki // W: Zagadnienia surowców energetycznych i energii w gospodarce krajowej : gospodarka-surowce-energia-środowisko-społeczeństwo / red. tomu Katarzyna Stala-Szlugaj, Zbigniew Grudziński. — Kraków : Wydawnictwo IGSMiE PAN, 2026. — ( Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN ; ISSN 2080-0819 ; 1(114) ). — ISBN: 978-83-67606-78-3; e-ISBN: 978-83-67606-79-0. — S. 163–179. — Bibliogr. s. 178, Streszcz., Abstr.
Autorzy (3)
- AGHBurtan Zbigniew
- AGHChlebowski Dariusz
- Pilecki Zenon
Słowa kluczowe
Dane bibliometryczne
| ID BaDAP | 166805 |
|---|---|
| Data dodania do BaDAP | 2026-04-01 |
| Tekst źródłowy | URL |
| DOI | 10.33223/ZN/2026/15 |
| Rok publikacji | 2026 |
| Typ publikacji | fragment książki |
| Otwarty dostęp |  |
| Creative Commons | |
| Wydawca | Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią Polskiej Akademii Nauk |
| Czasopismo/seria | Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN |
Streszczenie
Zagrożenie tąpaniami należy do wiodących, a w ostatnich latach najbardziej katastrofogennych zagrożeń naturalnych w kopalniach węgla kamiennego. Jego wysoki poziom wynika w dużej mierze z prowadzenia robót górniczych w trudnych i skrępowanych warunkach geologiczno-górniczych. Zagrożenie tąpaniami często współwystępuje z zagrożeniami: metanowym i pożarami endogenicznymi. Koincydencja tych zagrożeń powoduje wzrost ich stanu, niejednokrotnie implikując niebezpieczne zdarzenia. W artykule przedstawiono aktualny stan zagrożenia sejsmicznego i tąpaniami w kopalniach węgla kamiennego. Przeprowadzona analiza sejsmiczności górotworu (liczby wysokoenergetycznych wstrząsów i ich sumarycznej energii sejsmicznej), niebezpiecznych zdarzeń (liczby tąpnięć i odprężeń) oraz wypadkowości (liczby wypadków ogółem i śmiertelnych) w wyniku tych zdarzeń w latach 2015–2024 potwierdza wzrost poziomu zagrożenia sejsmicznego i tąpaniami. Wskazując na przyczyny determinujące wysoki i wzrostowy w ostatnich latach poziom zagrożenia sejsmicznego i tąpaniami, odniesiono się do takich warunków geologiczno-górniczych jak: głębokość prowadzenia robót górniczych, grubowarstwowa budowa górotworu, zaburzenia uskokowe o dużych zrzutach oraz występowanie krawędzi eksploatacyjnych i filarów resztkowych. Zwrócono także uwagę na oddziaływanie skutków zwalczania zagrożenia tąpaniami na wielkość zagrożeń metanowego i pożarami endogenicznymi oraz wskazano na wpływ odwadniania górotworu w rejonie likwidowanych zbiorników wodnych na aktywność sejsmiczną górotworu. Wymienione oddziaływania skrępowanych warunków eksploatacji na stan zagrożenia sejsmicznego i tąpaniami poparto przykładami z kopalń węgla kamiennego.
Abstract
The hazard of rock bursts is among the leading and, in recent years, the most catastrophic natural hazards in Polish hard coal mines. The high level of induced seismicity and rock burst hazard is largely the result of mining operations conducted under difficult and constrained geological and mining conditions. Increasing mining depths, the proximity of tectonic faults, and the presence of remnant coal pillars and seam edges often lead to high-energy seismic events, which in many cases trigger rock bursts. Rock burst hazards frequently co-occur with other mining threats, such as methane emissions, endogenous fires, and water inrushes. The interaction and overlap of these hazards, along with the implementation of corresponding preventive measures, may intensify their severity and potentially lead to high-risk incidents. This paper presents the current state of seismic and rock burst hazards in Polish hard coal mines. The analysis of rock mass seismicity (number of high-energy tremors and their total seismic energy), hazardous events (number of rock bursts and stress releases), and accident rates (number of total and fatal accidents) resulting from these events in the years 2015–2024 confirms an increase in the level of seismic and rock burst hazards. When identifying the factors determining the high and rising level of seismic and rock burst hazards in recent years, reference was made to various geological and mining factors such as the depth of mining operations, the presence of thick and competent rock strata, major active fault zones, and the occurrence of seam remnants and edges. The study also examines how the occurrence and mitigation of rock burst hazards affect the intensity of methane and endogenous fire risks. Additionally, the impact of rock mass drainage in areas where water reservoirs are being decommissioned is examined in relation to seismic activity and rock burst hazard. The influence of constrained mining conditions on seismicity and rock burst hazards is illustrated through examples from Polish hard coal mines.
