Szczegóły publikacji
Opis bibliograficzny
Mikro-wytrzymałość kryształów halitu — Micro-strength of halite crystals / Tomasz TOBOŁA, Katarzyna CYRAN, Michał KOWALSKI // Przegląd Solny : rocznik Polskiego Stowarzyszenia Górnictwa Solnego = Salt Review : yearbook of Polish Salt Mining Association ; ISSN 2300-9349 . — 2025 — t. 19, s. 40–49. — Bibliogr. s. 48–49, Abstr., Streszcz. — Tekst pol.-ang.
Autorzy (3)
Słowa kluczowe
Dane bibliometryczne
| ID BaDAP | 168080 |
|---|---|
| Data dodania do BaDAP | 2026-07-03 |
| Tekst źródłowy | URL |
| Rok publikacji | 2025 |
| Typ publikacji | artykuł w czasopiśmie |
| Otwarty dostęp |  |
| Creative Commons | |
| Czasopismo/seria | Przegląd Solny |
Streszczenie
Celem pracy było zbadanie mechanizmów deformacji i wytrzymałości naturalnych monokryształów halitu w warunkach jednoosiowego ściskania z jednoczesną obserwacją mikroskopową. Badania przeprowadzono na próbkach pochodzących z wysadów solnych Góra i Kłodawa. Wyniki wykazały dużą zmienność parametrów mechanicznych. Próbki z granicami między kryształami halitu zawierającymi płaskie inkluzje fluidalne cechowały się niższą wytrzymałością, natomiast obecność anhydrytu na tych granicach podnosiła jej wartość. Pojedyncze kryształy osiągały wartości powyżej 20 MPa, z maksimum 50 MPa. Pierwszym zjawiskiem podczas jednoosiowego ściskania było pojawianie się dwójłomności indukowanej naprężeniem, występujące już przy 0,6– 15,4% wytrzymałości próbki. Wskazuje ona na początek plastycznej deformacji. W próbkach z naturalną dwójłomnością zmiany te pojawiały się przy niższych naprężeniach, co może świadczyć o wcześniejszych deformacjach tektonicznych. W dalszej kolejności obserwowano zaczernienia na granicach halit–anhydryt oraz gwałtowne powstawanie spękań wzdłuż płaszczyzn krystalograficznych. Uzyskane wyniki rozszerzają dotychczasowy stan wiedzy, uwzględniając mikrostrukturalne efekty deformacji i zniszczenia halitu w warunkach kontrolowanego obciążania.
Abstract
The aim of this study was to investigate the deformation mechanisms and strength of natural halite monocrystals under uniaxial compression with simultaneous microscopic ob- servation. The research was conducted on samples from the Góra and Kłodawa salt domes. The results showed significant variability in mechanical parameters. Samples with crystal boundaries containing flat fluid inclusions exhibited lower strength, whereas the presence of anhydrite at these boundaries increased strength. Single crystals achieved strength val- ues above 20 MPa, with a maximum of 50 MPa. The first sign during uniaxial compression was the appearance of stress-induced birefringence, occurring at 0.6–15.4% of the sample’s ultimate strength. This indicates the onset of plastic deformation. In samples with natural birefringence, these changes appeared at lower stresses, which may suggest prior tectonic deformation. Subsequently, darkening at the halite–anhydrite boundaries and rapid formation of fractures along crystallographic planes were observed. The obtained results expand the current state of knowledge by accounting for microstructural effects of halite deformation and failure under controlled loading conditions.
