Szczegóły publikacji

Opis bibliograficzny

Odpady w podłożu Starego Krakowa w aspekcie ustawy o zapobieganiu szkodom w środowisku — Waste in the Old Krakow substrate in terms of the act on prevention of environmental damage / Marta WARDAS-LASOŃ // Czasopismo Inżynierii Lądowej, Środowiska i Architektury = Journal of Civil Engineering, Environment and Architecture ; ISSN 2300-5130. — Tytuł poprz.: Zeszyty Naukowe Politechniki Rzeszowskiej. Seria: Budownictwo i Inżynieria Środowiska ; ISSN: 0209-2646. — 2016 — t. 33 z. 63, s. 471–494. — Bibliogr. s. 492–494, Summ.


Autor


Słowa kluczowe

EN: historical pollutionenironmental damagehistorical wasteartifactslandfill soil
PL: zanieczyszczenia historyczneartefaktygleby składowiskoweodpady historyczneszkoda środowiskowa

Dane bibliometryczne

ID BaDAP101913
Data dodania do BaDAP2016-11-22
DOI10.7862/rb.2016.179
Rok publikacji2016
Typ publikacjiartykuł w czasopiśmie
Otwarty dostęptak
Czasopismo/seriaCzasopismo Inżynierii Lądowej, Środowiska i Architektury = Journal of Civil Engineering, Environment and Architecture

Abstract

In the Old Krakow substrate, there are anthropogenic grounds belonging to landfill soils. They contain impurities produced in a particular place or deposited by gutters, ditches, moats or mill races. As a result, disturbing the underground infrastructure brings changes in physicochemical properties of the ground, which cause violation of the specific geochemical balance and may lead to environmental damage. Historical waste constitutes a threat to the environment, it is the cause of the pollution of soil, ground and groundwater. So, can the "owner" of historical waste be treated as an offender, although valuable artifacts which are located within the waste are protected? Rescue or salvage archeology involves conducting specific earth works. They are carried out by archeologists or supervised by them as a method of doing thorough archeological research before construction work is to begin in the given area. The goal of this work was showing that exploration carried out in order to identify, document and list archeological sites, can activate potential sources of pollution. Based on geochemical research, conducted as the archeological work progresses, characteristic factors for the Krakow area, which can generate the risk of environment pollution, were pointed out. The threat was assessed mainly with reference to the neighbouring area of the conducted research, but also where the soil and earth were redeposited. The simplest test deciding if the waste qualifies, from the point of view of ecotoxicity, as dangerous material is testing the chemical composition of the water extracts, with the proportion of solid phase and water as 1:10. Their quality evaluation, made for the earth samples from the substrate of the Old Krakow, showed that in many cases the emission standards are exceeded. It needs to be acknowledged then that disturbing historical layers can be a burden for the environment both in the exploitation area as well as where the earth coming from the trenches is redeposited.

Streszczenie

W podłożu Starego Krakowa obecne są grunty antropogeniczne o charakterze gleb składowiskowych, które zawierają zanieczyszczenia wytworzone w danym miejscu lub naniesione za pomocą rynsztoków, rowów, fos lub młynówek. W wyniku ingerencji w infrastrukturę podziemną dochodzi do zmian właściwości fizykochemicznych, co powoduje naruszenie równowagi geochemicznej i w przypadku takich gruntów może doprowadzić do szkody w środowisku. Historyczne odpady stanowią zagrożenie i są przyczyną zanieczyszczenia gruntów (gleby i ziemi) oraz wód podziemnych. Czy zatem „posiadacz” odpadów, w których znajdują się cenne artefakty podlegające ochronie, może być traktowany jako „sprawca”? Wykopaliska lub wykopy ratunkowe to realizacja specyficznych prac ziemnych. Są one wykonywane przez archeologów lub pod ich nadzorem jako metoda prowadzenia rzetelnych badań przed rozpoczęciem prac budowlanych. Celem opracowania jest pokazanie, że eksploracje identyfikujące, dokumentujące i inwentaryzujące artefakty archeologiczne mogą uaktywniać potencjalne źródła zanieczyszczenia. Na pod-stawie wyników badań geochemicznych, wykonywanych w miarę postępu prac archeologicznych, wskazano charakterystyczne dla rejonu Starego Krakowa czynniki, które mogą generować ryzyko skażenia środowiska. Zagrożenie odnoszono głównie do rejonu sąsiadującego z miejscem prowadzenia prac, ale dotyczy także zagadnień redeponowania wydobywanych gruntów. Testem decydującym o zakwalifikowaniu odpadów, pod względem bezpieczeństwa dla środowiska gruntowo-wodnego, do grupy niebezpiecznych są badania składu chemicznego wyciągów wodnych. Na podstawie oceny jakości wyciągów, sporządzonych dla próbek gruntów z podłoża Starego Krakowa, stwierdzono w wielu przypadkach przekroczenia wartości standardów emisyjnych. Należy zatem uznać, że naruszenie warstw archeologicznych może stać się uciążliwe dla środowiska, gdyż z reemisją zanieczyszczeń mamy do czynienia zarówno w miejscach prowadzenia eksploracji, jak i na terenach składowania historycznych gruntów.

Publikacje, które mogą Cię zainteresować

fragment książki
Odpady w podłożu Starego Krakowa w aspekcie ustawy o zapobieganiu szkodom w środowisku — Waste in the Old Krakow substrate in terms of the act on prevention of environmental damage / Marta WARDAS-LASOŃ // W: INFRAEKO 2016 : nowoczesne miasta, infrastruktura i środowisko : V międzynarodowa konferencja naukowo-techniczna : [9–10 czerwca 2016, Kraków] / pod red. Józefa Dziopaka, Daniela Słysia, Agnieszki Stec ; Politechnika Rzeszowska im. Ignacego Łukasiewicza. Katedra Infrastruktury i Ekorozwoju. — Rzeszów : Oficyna Wydawnicza Politechniki Rzeszowskiej, 2016. — Opis częśc. wg okł. — ISBN: 978-83-7934-076-7. — S. 273–280. — Bibliogr. s. 280, Streszcz., Summ.
artykuł
Zmiany właściwości podłoża w aspekcie zagrożenia budowli klasztornych w rejonie ul. Poselskiej w Krakowie — Changes of the substratum properties in connection with the endangered nummery buildings in the area of Poselska st. 21 in Krakow / Marta WARDAS-LASOŃ, Mikołaj ŁYSKOWSKI, Jerzy MOŚCICKI, Tadeusz SOKOŁOWSKI, Anna Bojęść-Białasik, Dariusz Niemiec, Agata Kucia, Aldona GARBACZ-KLEMPKA, Ewelina MAZUREK, Michał ĆWIKLIK, Mariola MARSZAŁEK, Agata KASPRZAK, Jerzy ZIĘTEK // Czasopismo Inżynierii Lądowej, Środowiska i Architektury = Journal of Civil Engineering, Environment and Architecture ; ISSN 2300-5130. — Tytuł poprz.: Zeszyty Naukowe Politechniki Rzeszowskiej. Seria: Budownictwo i Inżynieria Środowiska ; ISSN: 0209-2646. — 2014 — t. 31 z. 61 nr 3, s. 361–385. — Bibliogr. s. 381–384, Summ. — Temat realizowany jest przez Centrum Badań Nawarstwień Historycznych